Κεφάλαιο IV
"Αυτό που φαίνεται μας κρύβει το σκοτάδι"**
Η εφηβεία της Σμαραγδής έπνεε τα λοίσθια, κι εκείνη - τελειώνοντας όπως όπως το σχολείο - από κεκτημένη ταχύτητα, ή μάλλον ταμαχιάρικο ιδίωμα, έπιασε αμέσως δουλειά ως ανειδίκευτη νοσηλεύτρια.
Έχουμε πια ξεχάσει ότι η μεγαλύτερη ευτυχία βρίσκεται στην προσφορά. Γι' αυτό πάμε κατά διαόλου. Πώς να βρει κανείς τον εαυτό του κλεισμένος στο εγώ του;
Η εργασία, που τυχαία διάλεξε να κάνει η Σμαραγδή, της ταίριαξε απόλυτα. Μια ζωή πρόσφερε τους κόπους της στη μάνα και στον αδερφό της. Οι νέοι πολυάριθμοι αποδέκτες της φροντίδας της - άγνωστοι ασθενείς, τους οποίους φρόντιζε χωρίς καμία εξειδικευμένη γνώση, μόνο με τα κατάστιχα της τρυφερής ψυχής της - στάθηκαν για εκείνη έμπνευση και κίνητρο να γραφτεί στη Σχολή νοσηλευτριών του Ερυθρού Σταυρού.
Επί τρία χρόνια - τόσο κράτησαν οι σπουδές της - το εργασιακό ωράριο διαδεχόταν το μαθησιακό, αβάρετα. Αβάρετα ανεβοκατέβαινε κι η Σμαραγδή την Κηφισίας από και προς το νοσοκομείο του Ερυθρού Σταυρού, όπου στεγαζόταν η σχολή της.
Το μέλλον ριζώνει στα τραύματά μας, είτε αυτά είναι πασίδηλα, είτε είναι από τα άλλα τα κυριολεκτικά ύπουλα, τα φαινομενικά επουλωμένα. Οι κρυφές πληγές μας είναι αυτές που μας καθοδηγούν, που συμβάλλουν στη διαμόρφωσή μας, και που τις ξύνουμε διαρκώς με κλειστά μάτια.
Το πονηρό μειδίαμα των αφανών πληγών έχει τη δύναμη να μας καταστρέψει ή να μας σώσει - έχει ίσως να κάνει με την πάστα που είναι φτιαγμένος ο καθένας, ή με το κατά πού φύσηξε εκείνη την άρρητη στιγμή η θεϊκή πνοή μέσα του. Πόσο μοιρολατρικό ακούγεται όλο αυτό, μα πώς αλλιώς να εξηγήσουμε το σπόρο της αδικίας και της κακίας, που πέφτοντας σε κάποιες ψυχές σαπίζει και γεννάει σκουλήκια, ενώ πέφτοντας σε άλλες βγάζει ρίζες και βλασταίνει κι ανθίζει και μοσχοβολάει τελικά καλοσύνη;
Αν μπορούσαμε, αλήθεια, να γινόμαστε αποδέκτες του άδικου που μας πληγώνει με στωικότητα, αν είχαμε τη δύναμη να κάνουμε τις ψυχές μας φράγματα αδιαπέραστα στην όποια έχθρα, χωρίς ίχνος ρεβανσισμού ή μνησικακίας, πόσο πιο όμορφος θα ήταν αυτός ο κόσμος ο σκληρός κι απάνθρωπος;
Τόμοι ολόκληροι έχουν γραφτεί για το άδικο, για το δίκαιο των αδυνάτων και των ισχυρών, για την επιβολή της δικαιοσύνης. Ίσως η λύση να βρίσκεται στην πιο απλή (αφού υποκύψαμε στη μοιρολατρία, ας υποκύψουμε και στην υπεραπλούστευση) και μεγάλη αλήθεια - ξεχασμένη κι αυτή στα αζήτητα μαζί με το δίπολο προσφοράς κι ευτυχίας - "μην κάνεις αυτό που δε θες να σου κάνουν".
Πώς λοξοδρομεί η σκέψη του γράφοντος, εγκαταλείποντας τον έναν ειρμό - σχεδόν συρμό! - κι ακολουθώντας κάποιον άλλον!
Αυτή είναι, όμως, η αμετάβλητη γοητεία της γραφής, η αυτούσια εκ γενετής ελευθερία της, η φυσική καταπραϋντική της δράση, η λύτρωση του πελαγωμένου νου μέσα σε νέα πελάγη.
Ας επιστρέψουμε στη Σμαραγδή, απόφοιτη πια, εργαζόμενη φυσικά κι ήδη είκοσι τριών ετών. Είναι θαύμα το πώς αυτό το παιδί, που δε γεύτηκε καμία τρυφερότητα από αυτούς που όφειλαν να της την κεράσουν, έγινε μια δεσποινίδα με ανεξάντλητα ψυχικά αποθέματα φροντίδας για όλους - δικούς της και ξένους. Αυτό είχε μάθει να κάνει. Κι αφού η μία και μόνη αυθόρμητη επιθυμία της - αυτή των οκτώ ετών της, να αγκαλιάζει αχόρταγα τον αδερφό της - κατατροπώθηκε κι εξορίστηκε στο βασίλειο της λήθης, δε θυμήθηκε ποτέ ξανά να επιθυμήσει κάτι αντίστοιχο.
Η φευγαλέα αθωότητα της παιδικής ηλικίας ενέχει οπωσδήποτε μια κάποια δραματουργία. Είναι, όμως, κάτι το αναπόφευκτο.
Τα άλλα δράματα, αυτά που ακολουθούν μετά την παιδική ηλικία και μετά την ενηλικίωση - τα τόσο αβίαστα και παρά τη θέλησή μας επιτεύξιμα, μα συνάμα απευκταία: αυτό το χάσιμο χρόνου και κέρδος αμελητέο που λέγεται έρωτας!- αυτά είναι που ξετρυπώνουν από την κρυψώνα του το σκοτάδι μας.
Είμαστε όλοι κατοικημένοι από τα λησμονημένα, από την αινιγματική αφανέρωτη παρουσία τους, κι ανίδεοι ως προς την ανυπολόγιστη δύναμή τους.
(Συνεχίζεται...)
*Μτφρ: το άγνωστο δεν είναι επιθυμητό
Miguel De Unamuno, "Καταχνιά (Niebla), Εκδόσεις των φίλων (2018)
**Στίχος του Μανόλη Ξενάκη από τις "Ασκήσεις Μαθηματικών"
"Αυτό που φαίνεται μας κρύβει το σκοτάδι"**
Η εφηβεία της Σμαραγδής έπνεε τα λοίσθια, κι εκείνη - τελειώνοντας όπως όπως το σχολείο - από κεκτημένη ταχύτητα, ή μάλλον ταμαχιάρικο ιδίωμα, έπιασε αμέσως δουλειά ως ανειδίκευτη νοσηλεύτρια.
Έχουμε πια ξεχάσει ότι η μεγαλύτερη ευτυχία βρίσκεται στην προσφορά. Γι' αυτό πάμε κατά διαόλου. Πώς να βρει κανείς τον εαυτό του κλεισμένος στο εγώ του;
Η εργασία, που τυχαία διάλεξε να κάνει η Σμαραγδή, της ταίριαξε απόλυτα. Μια ζωή πρόσφερε τους κόπους της στη μάνα και στον αδερφό της. Οι νέοι πολυάριθμοι αποδέκτες της φροντίδας της - άγνωστοι ασθενείς, τους οποίους φρόντιζε χωρίς καμία εξειδικευμένη γνώση, μόνο με τα κατάστιχα της τρυφερής ψυχής της - στάθηκαν για εκείνη έμπνευση και κίνητρο να γραφτεί στη Σχολή νοσηλευτριών του Ερυθρού Σταυρού.
Επί τρία χρόνια - τόσο κράτησαν οι σπουδές της - το εργασιακό ωράριο διαδεχόταν το μαθησιακό, αβάρετα. Αβάρετα ανεβοκατέβαινε κι η Σμαραγδή την Κηφισίας από και προς το νοσοκομείο του Ερυθρού Σταυρού, όπου στεγαζόταν η σχολή της.
Το μέλλον ριζώνει στα τραύματά μας, είτε αυτά είναι πασίδηλα, είτε είναι από τα άλλα τα κυριολεκτικά ύπουλα, τα φαινομενικά επουλωμένα. Οι κρυφές πληγές μας είναι αυτές που μας καθοδηγούν, που συμβάλλουν στη διαμόρφωσή μας, και που τις ξύνουμε διαρκώς με κλειστά μάτια.
Το πονηρό μειδίαμα των αφανών πληγών έχει τη δύναμη να μας καταστρέψει ή να μας σώσει - έχει ίσως να κάνει με την πάστα που είναι φτιαγμένος ο καθένας, ή με το κατά πού φύσηξε εκείνη την άρρητη στιγμή η θεϊκή πνοή μέσα του. Πόσο μοιρολατρικό ακούγεται όλο αυτό, μα πώς αλλιώς να εξηγήσουμε το σπόρο της αδικίας και της κακίας, που πέφτοντας σε κάποιες ψυχές σαπίζει και γεννάει σκουλήκια, ενώ πέφτοντας σε άλλες βγάζει ρίζες και βλασταίνει κι ανθίζει και μοσχοβολάει τελικά καλοσύνη;
Αν μπορούσαμε, αλήθεια, να γινόμαστε αποδέκτες του άδικου που μας πληγώνει με στωικότητα, αν είχαμε τη δύναμη να κάνουμε τις ψυχές μας φράγματα αδιαπέραστα στην όποια έχθρα, χωρίς ίχνος ρεβανσισμού ή μνησικακίας, πόσο πιο όμορφος θα ήταν αυτός ο κόσμος ο σκληρός κι απάνθρωπος;
Τόμοι ολόκληροι έχουν γραφτεί για το άδικο, για το δίκαιο των αδυνάτων και των ισχυρών, για την επιβολή της δικαιοσύνης. Ίσως η λύση να βρίσκεται στην πιο απλή (αφού υποκύψαμε στη μοιρολατρία, ας υποκύψουμε και στην υπεραπλούστευση) και μεγάλη αλήθεια - ξεχασμένη κι αυτή στα αζήτητα μαζί με το δίπολο προσφοράς κι ευτυχίας - "μην κάνεις αυτό που δε θες να σου κάνουν".
Πώς λοξοδρομεί η σκέψη του γράφοντος, εγκαταλείποντας τον έναν ειρμό - σχεδόν συρμό! - κι ακολουθώντας κάποιον άλλον!
Αυτή είναι, όμως, η αμετάβλητη γοητεία της γραφής, η αυτούσια εκ γενετής ελευθερία της, η φυσική καταπραϋντική της δράση, η λύτρωση του πελαγωμένου νου μέσα σε νέα πελάγη.
Ας επιστρέψουμε στη Σμαραγδή, απόφοιτη πια, εργαζόμενη φυσικά κι ήδη είκοσι τριών ετών. Είναι θαύμα το πώς αυτό το παιδί, που δε γεύτηκε καμία τρυφερότητα από αυτούς που όφειλαν να της την κεράσουν, έγινε μια δεσποινίδα με ανεξάντλητα ψυχικά αποθέματα φροντίδας για όλους - δικούς της και ξένους. Αυτό είχε μάθει να κάνει. Κι αφού η μία και μόνη αυθόρμητη επιθυμία της - αυτή των οκτώ ετών της, να αγκαλιάζει αχόρταγα τον αδερφό της - κατατροπώθηκε κι εξορίστηκε στο βασίλειο της λήθης, δε θυμήθηκε ποτέ ξανά να επιθυμήσει κάτι αντίστοιχο.
Η φευγαλέα αθωότητα της παιδικής ηλικίας ενέχει οπωσδήποτε μια κάποια δραματουργία. Είναι, όμως, κάτι το αναπόφευκτο.
Τα άλλα δράματα, αυτά που ακολουθούν μετά την παιδική ηλικία και μετά την ενηλικίωση - τα τόσο αβίαστα και παρά τη θέλησή μας επιτεύξιμα, μα συνάμα απευκταία: αυτό το χάσιμο χρόνου και κέρδος αμελητέο που λέγεται έρωτας!- αυτά είναι που ξετρυπώνουν από την κρυψώνα του το σκοτάδι μας.
Είμαστε όλοι κατοικημένοι από τα λησμονημένα, από την αινιγματική αφανέρωτη παρουσία τους, κι ανίδεοι ως προς την ανυπολόγιστη δύναμή τους.
(Συνεχίζεται...)
*Μτφρ: το άγνωστο δεν είναι επιθυμητό
Miguel De Unamuno, "Καταχνιά (Niebla), Εκδόσεις των φίλων (2018)
**Στίχος του Μανόλη Ξενάκη από τις "Ασκήσεις Μαθηματικών"
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου